HOUTEN SCHEEPSBOUW
Aan het Kielsterdiep nabij het Kielstervallaat hadden drie gebroeders van de familie Boerma (soms ook opgeschreven als Boerema) sinds omstreeks 1830 een scheepstimmerwerf die voorzien was van een langshelling (zie foto). Er werden houten tjalken en praamschepen gebouwd en gerepareerd. Deze typen binnenvaartschepen waren specifiek ontworpen om met hun geringe diepgang ook de ondiepe wijken van de Groninger Veenkoloniën te kunnen bereiken. Na het overlijden van de jongste broer Wilhelmus Boerma in 1898 kwam de werf in handen van zijn zoon, die door zijn vader en beide ooms was opgeleid tot scheepstimmerman. Intussen was sinds (+/-) 1880 de vraag naar houten schepen steeds verder afgenomen en werden nieuwe schepen steeds gebruikelijker van ijzer gebouwd. IJzer kon niet zo rotten zoals hout, ging daardoor langer mee, en was bovendien veel sterker bouwmateriaal. De ijzeren schepen raakten minder gemakkelijk beschadigd dan hun houten voorlopers.
IJZEREN SCHEEPSBOUW
In 1904 werd de werf verkocht aan Albert Wolthuis, die de bouw van tjalken voortzette en daarbij meeging in de overgang naar ijzer als belangrijkste bouwmateriaal. Stoommachines waren groot en zwaar, waardoor deze alleen rendabel waren op grote zeeschepen; en verbrandingsmotoren (diesel / benzine) waren nog zo nieuw en modern dat deze nog heel schaars en duur waren om aan te kopen. De grote oceaanstomers konden vanwege hun omvang niet zo ver de nauwe vaarwateren in de binnenlanden opvaren, en daarvoor waren nog altijd de kleinere schepen noodzakelijk voor het transport van grote hoeveelheden vracht. Tjalken en pramen; uitgerust met een zeiltuigage waren hiermee nog steeds belangrijk voor het goederenvervoer in de regio en ook t.b.v. de turfvaart die nog steeds in Drenthe gaande was. Wolthuis leverde schepen op met een laadvermogen van zo’n 40 tot 55 ton. Albert Wolthuis zette de werf op, die gaandeweg werd overgedragen aan zijn zoons Harm en Menso onder de naam ‘Gebroeders H. en M. Wolthuis’.
VERHUIZING NAAR SAPPEMEER
In 1921 kochten deze broers een inmiddels historische geworden werfplek aan het Winschoterdiep in Sappemeer. In 1922 lieten zij hun laatste schip in Kiel-Windeweer te water, waarna de activiteiten van de gebroeders Wolthuis volledig werden verplaatst naar de grotere en voor die tijd modernere locatie in Sappemeer. Dit werfje in Sappemeer bestaat tegenwoordig nog steeds als museumwerf en is in die hoedanigheid één van de alleroudste scheepswerven in het noorden van Nederland; waar de traditionele manier van scheepsbouw nog altijd te bezichtigen is: Link
